اختلالات ناشی از مواد و الکل Hamideh Jahangiri

اختلالات ناشی از مواد و الکل

Dr Hamideh Jahangiri

MD., M.Sc., Department of Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran

تعاریف اعتياد Addiction :

1- وابستگی به مواد مخدر

2- يک پديده زيستی است که به ارگانيسم امکان مي دهد تا خود را تدريجا با پاره ای از مواد سمي سازش دهد و مصرف روزمره مقاديری از اين مواد را که براي ارگانيسم معمولی کشنده است تحمل نمايد.

3- حالتی است که استعمال متوالی يا متناوب مواد مخدر در فرد  ايجاد مي کند.  با استعمال مواد مخدر تحريک پذيری سلولهای عصبی افزوده شده و در نتيجه داروی بيشتری لازم است که آن را به حالت تعادل بازگرداند. ( تعريف فيزيولوژيستها).

4- مسموميت حاد يا مزمنی است که مضر به حال شخص و اجتماع است و زائيده مصرف داروی طبيعی يا صنعتی است.

5 - در محافل دانشگاهی بجای اعتياد اصطلاح وابستگی به مواد (Dependency) بكارمی رود.

تعريف  ماده مخدر: Substance

به هر ماده اي كه موجب تغيير در كاركرد طبيعي مغز شود ، ماده مخدر مي گويند . اين تغييرات مي تواند به صورت تغيير در خواب، اشتها، يا بصورت هيجان ، افسردگي ، رفتار نابهنجار , عصبانيت يا اختلال در قضاوت و شعور خود را نشان دهد.

عادت: عبارت است از پاسخ به يک محرک مخصوص(مصرف ماده مخدر) که به علت تکرار مصرف آن  ماده، پاسخ آسانتر صورت می گيرد.

عادت دارويی:  به استفاده دوره ای از مواد شيميايی که برای فرد و جامعه مضر نباشد، گفته می شود.

تعریف وابستگی  Substance Dependence

1-  وابستگي (dependency) بيماري باليني است كه با تظاهرات رفتاري ، شناختي و فيزيولوژيك خود را نشان مي‌دهد و باعث مي‌شود فرد مصرف مواد را به رفتارهاي ديگر ترجيح دهد.

2- تمايل شديد فرد به ادامه مصرف يک ماده

وابستگی روانی

عبارت است از حالتی که در آن شخص پس از مصرف ماده مخدر، احساس اقناع و رضايت می کند وبه علاوه همراه با آن رغبت و تمايل روانی نسبت به مصرف مجدد ماده (بطور دائم يا دوره ای) برای اجتناب از ناراحتی پيدا می کند.

وابستگی جسمی و فیزیکی

عبارت است از حالت تطابق در شخص که پس از استعمال مکرر دارو پديد می آيد که در صورت عدم استعمال دارو و يا خنثی کردن اثر دارو توسط داروی ديگر، شخص دچار اختلالات شديد جسمی می گردد.

وابستگی باعث بروز برخی اختلالها، رفتارها و حالتهای غيرعادی در فرد می شود که عبارتند از :

1.  ايجاد تحمل
2.  بروز علائم ترک
3.  در بيشتر بيماران  تمايل برای قطع مصرف مواد وجود دارد ولی بيمار قادر به انجام کار نمی باشد.
4.  بيمار برای تهيه مواد، هزينه، و سرمايه های ديگران و خانواده را مصرف می کند.
5.  در پی استمرار مصرف مواد و تغييرات روانی و رفتاری در بيمار، مشارکت وی در فعالليتهای خانوادگی، اجتماعی ، تفريحی و شغلی کاسته می شود.
6.  عليرغم آگاهی بيمار از عوارض جسمانی و روانی مصرف مواد، بيمار قادر به عدم استفاده از آن نمی باشد.

تحمل:

اثر برخی مواد مخدر در نتيجه تکرار استعمال مقدار ثابتی از آن ماده، کاهش می يابد. بعبارت ديگر بيمار در دفعات بعدی مصرف، برای رسيدن به سطح قبلی روانی و جسمانی ناشی از اثر مواد، بايد مقادير بيشتری از آن را مصرف کند. مثال:

- اگر فردی روزی يک نخود ترياک مصرف می کرده است، بتدريج مجبور می شود روزی دو نخود مصرف کند.

- اگر فردی روزی دو بار حشيش می کشيده است، بتدريج مجبور می شود روزی پنج بار حشيش بکشد.

علائم ترک:

در فرد وابسته به ماده مخدر، در اثر کاهش يا قطع ماده مصرفی، عوارض ناراحت کننده  جسمانی و روانی مانند بيقراری، اضطراب، بيخوابی، درد عضلات، اسهال و استفراغ ظاهر می شود. مثال:

 - ترک ترياک باعث ايجاد درد در دست ها و پا ها می شود.

 - ترک حشيش گاهی باعث ايجاد تهوع می شود.

تعريف سوء مصرف مواد:

بدين معنا است که اگر چه فرد نسبت به مواد اعتياد ندارد، ولی آنرا مصرف می کند، به عبارت ديگر سوء مصرف مواد يعنی:

1.  استفاده از ماده ای که مصرف آن غير قانونی است.
2.  استفاده از ماده ای که مصرف آن باعث بروز تغييرات روحی در فــرد می شود.
3.  استفاده از ماده ای که به خود فرد يا ديگران ضرر می رساند.

مثال:

 - مصرف ترياک در کشور ما غير قانونی است، پس حتی يکبار کشيدن آن سوء مصرف است.

 - مصرف حشيش باعث بهم خوردن شعور فرد می شود، پس کشيدن آن سوء مصرف است.

 - مصرف مشروبات الکلی، گاهی باعث بروز عصبانيت و پرخاشگری می شود، پس نوشيدن آن سوء مصرف است.

 

طبقه بندي

•         الكل

•         آمفتامين

•         حشيش

•         كوكائين

•         توهم زا ها

•         مواد افيوني

•         نيكوتين

•         داروهای رخوت زا

•         استروئيد هاي آنابوليك

•         فن سيكليدين

•         كافئين

واژه شناسي

•         مسموميت

•         ترک

•         تحمل

•         وابستگی

•         اعتياد

•         سوء مصرف

•         تحمل متقاطع

•         وابستگي مشترك

وابستگی

جسمی و روانشناختی( در طی يك سال 3 مورد)

1. ميل شديد يا احساس اجبار(مصرف مقادير بيشتر و طولاي تر)
2. مشکلات در کاهش يا ترک مصرف
3. حالت ترک فيزيولوژيك
4. قرائن تحمل
5. بی توجهی به سایر فعاليت ها و لذات
6. مصرف مستمر علی رقم قرائن آسيب
7. گذراندن وقت زياد در فعاليت هاي مربوط به مواد

ارزیابی

•         توجه به فريب كاري بيمار

•         رويكرد مواجهه اي با حدود واضح، دقيق و محكم همراه با ازمايش هاي مكرر

•         ارزيابي صحيح اختلالات روانپزشكي

•         شرح حال و معاينه فيزيكي

 

اختلالات مربوط به الكل

الکل

•         جسمی( اختلالات گوارشی، اعصاب مرکزی، آنمی، هيپوگليسمی دوره ای، ميوپاتی) سندرم جنين الکلی، کمبود پروتئين و ب 12

•         روانی( وابستگي،مسمويت، ترک، دليريوم، سندرم ورنيكه کورساکوف، دمانس، افسردگی، اضطراب، هالوسينوز الکلی، هذيان های پارانوئيد، اختلالات عملکرد جنسی، اختلالات خواب

پاتوفیزیولوژی

•         آنزيم الكل دهيدروژناز و آلدئيد دهيروژناز

•         اثر الكل بر انعطاف پذيري غشاء سلولي، كمپلكس گيرنده بنزوديازپين، گيرنده هاي يوني داراي دريچه گلوتامات، توليد آلكالوئيد هاي شبه اپيوئيدي و اثر بر مراكز لذت مغز وابسته به دوپامين است.

•         نقش يك عامل ژنيتيك در سبب شناسي

•         براي كاهش اضطراب، افسردگي و مشكلات خواب استفاده مي شود

•         باعث تشديد دوره مانيا مي شود

•         ارتباط بين وابستگي به الكل و نيكوتين زياد است

•         در اختلال شخصيت ضد احتماعي بيشتر ديده مي شود

 

ارزیابی

•         مصرف الكل طبح گاهي، دوره هاي فراموشي، تذكر اطرافيان در مورد كاهش مصرف الكل، اريتم كف دست، تلانژكتازي، حوادث رانندگي،شكستگي دنده ها، ضربه به سر،درگيري و دعوا،غيبت هاي كاري،مشكلات اجتماعي و خانوادگي

•         افزايش آنزيم هاي كبدي

•         افزايش تري گليسريد

•         افزايش اسيد اوريك

•         افزايش حجم متوسط گلبولي

•         افزايش گاما گلوتاميل ترانسفراز

 سندرم ترک الکل

•         ترمور

•         تهوع، تعريق

•         ادراکات غيرواقعی و توهمات

•         تشنج

•         دليريوم ترمنس( وحشت زدگی، تهييج، لرزش، آشفتگی های اتونوم، بی خوابی شديد، توهمات بينايي، دز هيدراتاسيون)

•         درمان با بنزوديازپين ها و مايعات و ويتامين ها

درمان

•         سم زدايي

•         مصاحبه انگيزشي

•         پيشگيري از عود

•         رواندرماني هاي فردي و گروهي(ايجاد بينش، حل مشكلات روانشناختي)

•         خانواده درماني

•         درمان هاي دارويي:استفاده از دیسولفيرام و نالتروکسان و آكامپروسات

•         گروه هاي خود ياري(AA)

پاتوفیزیولوژی

•         گيرنده هاي مو: اثرات ضد دردي، مهار تنفسي، يبوست و وابستگي

•         گيرنده هاي كاپا:اثرات ضد دردي، مدري، تسكيني

•         گيرنده هاي دلتا: اثرات ضد دردي

•         اثر بر گيرنده هاي دوپامينرژيك و نورآدرنرژيك

•         اثر روي لوكوس سرلوئوس با واسطه نورآدرنرژيك

•         اثر روي سيستم پاداش با واسطه دوپامين

سندرم مسمومیت

•         شامل تضعيف CNS، كاهش تحرك دستگاه گوارش، تضعيف تنفسي،بي دردي، تهوع و استفراغ، تكلم نافهوم، هيپوتانسيون، برادي كاردي، انقباض مردمك و گاه تشنج(در افرادي كه تحمل پيدا كرده اند يبوست و ميوز)

•         علائم ذهني:علائم نشئه بصورت ارگاسم كل بدن، بدخلقي توام با اضطراب، كندي رواني حركتي،كاهش توجه و تمركز، خواب آلودگي

•         يك فوريت طبي است، عمدتا در مصرف همزمان با الكل يا داروهای رخوت زا پيش مي آيد

•         درمان: بستري ICU، حمايت از عملكرد هاي حياتي مثل تجويز گلوكزو مايعات و نالوكسان.

سندرم ترک

•         سندرم ترک 6 ساعت پس از آخرين دوز هروئين شروع شده و طي 36- 48 ساعت به اوج مي رسد.

•         سندرم ترک شامل علائم ريباند نورآدرنرژيک در لوكوس سرلوئوس است.

•         علائم شامل نشانه هاي شبيه آنفولانزا و وسوسه شديد به ماده، اضطراب، اشك ريزش، آبريزش از بيني، خميازه، تعريق، بي خوابي، گرگرفتگي و احساس سرما،دردهاي عضلاني،كرامپ هاي شكميف اتساع مردمك ها،سيخ شدن مو، ترمور، ناآرامي، تهوع و استفراغ، اسهال، افزايش علائم حياتي

•         گاه يك فوريت طبي است

 

 حشیش ( کانابیس)

•         اثرات حشيش با دوز مصرفي، انتظارات مصرف کننده و زمينه مصرف فرق مي کند و به خلق موجود نيز بستگي دارد.

•         سرخوشي، افزايش اعتماد به نفس، بي تفاوتي، افزايش درك رنگ و صدا، احساس كند شدن گذر زمان،

•         تجربه زمان و فضا را تغيير مي دهد و در مسموميت اختلال در توجه و تمركز، اختلال در حافظه و قضاوت داده و به رانندگي خطرناک منجر مي شود

•         سرخي ملتحمه، خشکي دهان،تاکي کاردي، اشتهاي گاوي، سرگيجه و عدم تعادل حرکتي

•         در رابطه با سندرم ترك آن اختلاف نظر است

•         سايکوز  پارانوئيد و ندرتا توهم، حملات پانيك،دليريوم خفيف

•         سندرم بي انگيزگي

 

آمفتامین ها

•         آمفتامين ها ي كلاسيك مثل ريتالين و مت آمفتامين (شيشه) و انواع مقلد مثل اکستازي((MDMA

•         اثرات خود را با آزاد سازي دوپامين در مسير پاداش و سروتونين ايجاد مي كنند.

•         خلق بالا، بيش فعالي، پرحرفي، بي خوابي، بي اشتهايي، خشکي دهان و بيني، مردمک گشاد، نبض و فشارخون بالا، آريتمي قلبي، کولاپس عروقي، دزهيدراتاسيون، مسمومست عصبي، Formication،ترمور آتاكسي، دندان قروچه،سردرد،تب،گرفتگي عضلاني، تشنج،كوما

•         سايکوز پارانوئيد و افسردگي

 

داروهای توهم زا

•         LSD ( ليزرجيک اسيد دي اتيل آمين)،مسکالين،

•         مقلد سمپاتيك و آگونيست نسبي سروتونرژيك هستند،اين داروها معمولا آلوده با مواد آنتي كولينرژيك هستند

•         آثار جسماني: افزايش ضربان قلب و فشار خون و درجه حرارت بدن، گشادشدن مردمكها و لرزش دستها

•         آثار رواني: تغييرات رفتاري به صورت اضطراب، هول، ترس از ديوانگي، افسردگي، سوءظن، اختلال در قضاوت، رفتارهاي خودآزارانه حتي خودكشي، اختلال ادراك (عمدتا در زمينه بينايي)، درهم آميزي حس ها (ديدن صداها و شنيدن رنگها ) و اختلال تعادل

•          آثار رواني غيرقابل پيش بيني است. از حالت سرخوشي (سفر خوب Good trip)  تا اضطراب و حملات هول (سفر بد (Bad trip  متفاوت است. به دنبال مصرف طولاني مدت امكان تجربه علائم ادراكي ناشي از مصرف حتي بدون مصرف ال.اس.دي (Flash back) وجود دارد. همچنين خطر بروز جنون و كاهش تمركز نيز وجود دارد 

 

داروهای خواب آور و آرام بخش ها

•         شامل بنزوديازپين ها، باربيتورات ها و مپروبامات

•         وابستگي عمدتا پس از چند هفته تا چند ماه مصرف

•         براي اثرات نشئه آوري، تقويت اثر مضعف عصبي الكل و اپيوئيد ها، كاهش اثرات منفي(اضطراب)محرك ها

•         تحمل متقابل با الكل

•         مهار تنفسي و تضعيف CNS

•         استفاده از فلومازنيل (آنتاگونيست اختصاصي بنزوديازپين ها)

•         ترك اين داروها مي تواند توام با دليريوم باشد و گاه خطرناك است.

•         مسموميت با مهار گسيختگي و فراموشي همراه است

•         ترك در داروهای با نيمه عمر كوتاه تر سريع تر و شديد تر است.

•         تفاوت هاي فردي در تحمل به اين داروها خيلي زياد است

•         علائم ترك شامل مشكلات در خلق، مشكلات در خواب، علائم و نشانه هاي جسمي و مشكلات ادراكي است.

منبع :

کتاب بهداشت روان( فیلیپ تیمز): مترجمان: حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، دکتر هاراطون داویدیان

نام اصلی کتاب:

Mental Health Information

مشخصات ناشر: تهران- البرز فرجاد،1391

شابک: 5-5-93600-600-978

"بیماری جسمی و بهداشت روان" Hamideh Jahangiri

"بیماری جسمی و بهداشت روان" 

Dr Hamideh Jahangiri

MD., M.Sc., Department of Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran

مقدمه:

در این بخش به موارد زیر پرداخته می شود. بسیاری از ما در دوره ای از زندگی دچار یک بیماری شدید جسمی می شویم. هم بیماری و هم درمان آن می تواند طرز فکر و احساس ما را تحت تأثیر قرار دهد. این راهنما، هم برای کسانی است که بیماری شدید جسمی دارند و هم برای دوستان و وابستگان آنهاست که موارد ذیل را توضیح می دهد.

- اثرات روحی بیماری شدید جسمی
- چه احساسی در صورت بروز اضطراب يا افسردگی خواهیم داشت؟
- چرا وقتی دچار بیماری جسمی می شویم احتمال بروز افسردگی و اضطراب بیشتر است؟
- چه عواملی ممکن است باعث افزایش احتمال بروز افسردگی و اضطراب شوند؟
- چه زمانی باید به دنبال کمک باشید؟
 - در مورد اضطراب و افسردگی چه می توان کرد؟
- چگونه می توانید به خود کمک کنید؟
- چگونه خانواده و دوستان می توانند کمک کنند؟
 

اثرات روحی بیماری شدید جسمی

یک بیماری شدید جسمی می تواند هر گوشه از زندگی شما را تحت تأثیر قرار دهد. ارتباطات، کار، عقاید مذهبی و چگونگی روابط اجتماعی با دیگران همگی ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند. بیماری شدید جسمی می تواند باعث شود ما دچار احساس غم، ترس، نگرانی یا عصبانیت شویم. این می تواند به دلایل زیر باشد

* ما نمی دانیم که دقیقاً چه بیماری داريم
 چگونه با درد ناشی از عمل جراحی یا عوارض جانبی داروها مقابله خواهیم کرد.

 درمان تا چه اندازه اثر بخش خواهد بود

* احساس عدم کنترل در مورد بدن و بیماری خود می کنیم. کلاً ممکن است فکر کنیم که کاری نمی توان در مورد آن کرد.

*احساس تنهایی و جدایی از خانواده و دوستان داریم. گاهی ممکن است صحبت کردن در مورد بیماری با نزدیکانمان مشکل باشد، چون نمی خواهیم آن ها را نگران یا ناراحت کنیم.

برای برخی از ما اثرات روحی یک بیماری شدید جسمی می تواند بیش از اندازه باشد. مثلاً، سرطان یا بیماری قلبی ممکن است ما را بسیار نگران و افسرده کند. این موضوع می تواند ما را از انجام کارهایی که در زندگی روزمره مان انجام می دهیم، باز دارد.

چه احساسی در هنگام  بروز اضطراب و افسردگی خواهیم داشت؟

اضطراب و افسردگی هم ذهن و هم جسم ما را تحت تأثیر قرار می دهد. در بسیاری از موارد، هر دو تأثیر، همزمان اتفاق می افتند.

احساس اضطراب چگونه است

- افکار دائمی نگران کننده، اغلب در مورد بیماری و درمان آن
- ترس از اتفاق افتادن بدترین حالت ها که به عنوان مثال بیماریمان بدتر خواهد شد یا خواهیم مرد.
-آگاهی بیش از حد از ضربان قلب - تپش قلب
- حساس تنش و درد عضلات
- عدم توانایی در داشتن آرامش

- تعریق
- نفس کشیدن سریع
- احساس سرگیجه
- احساس غش
- سوء هاضمه و اسهال

 چگونگی احساس افسردگی

- احساس عدم شادی که از بین نمی رود و تقریباً همیشه وجود دارد

- از دست دادن احساس علاقه در زندگی

- عدم توانایی در لذت بردن

- بروز اشکال در تصمیم گیری های حتی ساده

- احساس خستگی عمومی

- احساس عدم آرامش و پریشانی

- از دست دادن اشتها و وزن - بعضی از افراد متوجه می شوند که برعکس دچار افزایش وزن می شوند.

- اشکال و اختلال در خوابیدن و بیدار شدن زودتر از معمول

- از دست دادن علاقه به روابط جنسی

- از دست دادن اعتماد به نفس و احساس مفید نبودن، عدم کفایت و ناامیدی

- دوری از دیگران

- احساس تحریک پذیری

- احساس ناامیدی در مورد خودمان، موقعیتمان و دنیا و به طور کلی، ممکن است احساس کنیم که هرگز به سمت بهتر شدن نمی رویم یا این که بی ارزش هستیم.

- افکار خودکشی (که در افسردگی شایع است) بهتر است که در مورد آن ها صحبت کنیم تا این که سعی کنیم آن ها را مخفی کنیم.

- بعضی از این علائم مانند احساس خستگی، خواب ناکافی و از دست دادن اشتها ممکن است به علائمی که از بیماری جسمی یا درمان آن ناشی می شوند، شبیه باشند. اگر شما با یک پزشک یا پرستار در مورد این که چگونه احساسی دارید، صحبت کنید آن ها می توانند در مورد این که آیا این علائم مربوط به بیماری جسمی شماست یا افسردگی، کمک کنند

چرا احتمال بروز افسردگی و اضطراب، وقتی که بیماری شدید جسمی دارید، بیشتر است؟

- افراد وقتی که به هر دلیلی تحت استرس هستند، افسرده و مضطرب می شوند. بیمار بودن و درمان آن باعث استرس می شوند. احتمالاً این مورد شایع ترین دلیل است.

- بعضی درمان های دارویی مثل استروئیدها، چگونگی کارکرد مغز را تحت تأثیر قرار می دهند و بنابراین به طور مستقیم باعث اضطراب و افسردگی می شوند.

- بعضی بیماری های جسمی مثل کم کاری تیروئید کارکرد مغز را تحت تأثیر قرار داده، مستقیماً اضطراب و افسردگی ایجاد می کنند.

- اضطراب و افسردگی، بیماری های شایعی هستند. شما ممکن است فقط به صورت اتفاقی (و بدون علت خاصی)، همزمان با بیماری جسمی مضطرب یا افسرده شوید.

 چه عواملی ممکن است باعث افزایش احتمال بروز اضطراب یا افسردگی شوند؟

احتمال این که شما اضطراب و افسردگی شدید را هنگام بیماری جسمی تجربه کنید بالاتر است اگر
 شما از قبل مضطرب یا افسرده بوده اید.

- خانواده یا دوستی ندارید که بتوانید با ایشان در مورد بیماریتان صحبت کنید.

- جنسیت:

مونث هستید (زنان بیشتر از مردان اضطراب و افسردگی را بروز می دهند)

-در زندگی تان، همزمان مشکلات و استرس های دیگری دارید بعنوان مثال اخراج از كار،  طلاق   يا مرگ يكي از نزديكان درد زیادی را تجربه می کنید

- بیماری شما از نوع خطرناک و تهدید کننده زندگی است

- بیماریتان شما را از مراقبت از خودتان باز می دارد

در موارد زیر ما بیشتر در معرض ابتلا به اضطراب و افسردگی هستیم

- هنگامی که برای اولین بار در مورد بیماریتان با شما صحبت می شود.

- بعد از یک عمل جراحی بزرگ یا اگر عوارض ناخوشایندی در درمان وجود دارند.

- اگر بیماری شما بعد از این که به نظر می رسد که در حال بهبودی هستید، عود کند. مثلاً عود سرطان یا دومین سکته قلبی اگر بیماری شما دیگر به درمان جواب ندهد

چه زمانی باید به دنبال کمک باشید؟ 

باید به دنبال کمک باشید، اگر احساس اضطراب و افسردگی شما بدتر از ترس ها، نگرانی ها و احساس غمی است که شما قبلاً داشته اید به نظر نمی رسد که با گذشت زمان در حال بهبودی است. در حال ایجاد تغییر در احساس شما نسبت به اعضای خانواده و دوستان و در کار و علائق شما است.

- اگر شما احساس می کنید که زندگی دیگر ارزش ندارد و یا دیگران بدون وجود شما احساس بهتری دارند. شما ممکن است متوجه افسردگی خود نباشید اگر فکر می کنید که همه علائم شما مربوط به بیماری جسمی تان است.

- خود را به دلیل تنبل یا ضعیف بودن ملامت کنید.

- دیگران ممکن است در این مورد به شما اطمینان خاطر بدهند. آن ها ممکن است به شما بگویند که کمک گرفتن نشانه ی ضعف نیست. بعضی از ما سعی می کنیم که با احساس اضطراب و افسردگی با مشغول نگه داشتن خودمان مقابله کنیم. این کار در بعضی افراد موثر است اما همچنین می تواند به شدت باعث افزایش استرس و خستگی شود.

- بعضی اوقات، اضطراب و افسردگی ممکن است خود را به صورت احساس عدم شادی و ترس نشان ندهد و در عوض ممکن است باعث ایجاد درد بدن، سردرد یا بی خوابی شود.

- ممکن است صحبت کردن با یک خویشاوند یا دوست که قادر است شما را در این موقعیت مشکل کمک کند، موثر و کافی باشد. اما در مواردی که این راه کمک کننده به نظر نمی رسد، احتمالاً صحبت کردن با یکی از پزشکان یا پرستارانی که تحت مراقبتشان هستید، راه خوبی به نظر برسد

آیا داشتن چنین احساساتی دلیل خوبی برای درخواست کمک است؟

کمک گرفتن در حالت اضطراب و افسردگی، وقتی که بیماری جسمی داریم، می تواند مشکل باشد، چرا که:

- ممکن است احساس کنید که پریشانی شما قابل درک و توجیه است و بنابراین کاری نمی توان درمورد آن کرد.

- نمی خواهید که قدر نشناس به نظر برسید چرا که  انگارشما به پزشکان و پرستارانی که مراقبت های جسمی شما را بر عهده دارند، در حال شكايت هستيد.

- نمی خواهید که باعث اختلال در درمان بیماری جسمی تان شوید (با اعتراف به این که در تحمل آن مشکل دارید)

-ممکن است فکر کنید پرستاران و پزشکانی که بیماری جسمی شما را درمان می کنند آن قدر مشغول هستند که علاقه ای به توجه به اضطراب و افسردگی شما ندارند.

-احساس می کنید آن ها بیشتر به بیماری جسمی تان توجه دارند تا به مسائل روحی شما. البته برای همه ما قابل درک و انتظار است که فردی  که  دچار بیماری جسمی است، به اضطراب و افسردگی مبتلا شود اما این به این معنی نیست که باید به آن بی توجه باشید. کادر درمان کننده ی شما نگران همه جنبه های سلامتی شما هستند و از جمله افسردگی و اضطرابی که دارید. آن ها می توانند به دلایل زیر کمک کننده باشند:

-اطلاع داشتن از نگرانی ها و مشغولیت های ذهنی شما در مورد شرایطتان.
-سعی در اطمینان یافتن از این که شما در مورد بیماری و درمان آن اطلاع کافی دارید.
-کمک به شما که بتوانید در مورد احساساتتان صحبت کنید.
-تصمیم گیری در مورد این که آیا شما برای اضطراب یا افسردگی تان نیاز به درمان دارید یا نه.

در مورد اضطراب و افسردگی چه می توان کرد؟

افراد زیادی وجود دارند که ممکن است بتوانند به شما کمک کنند که شامل: پزشک عمومی (GP) ، مشاورین آموزش دیده، روان درمان ها، روان شناسان بالینی و روان پزشکان است. هر گونه درمان پیشنهادی به علائم، شدت اضطراب و افسردگی و شرایط شما بستگی خواهد داشت. درمان ممکن است شامل صحبت کردن، داروهای ضد افسردگی یا هر دو باشد.

 مشاوره های کلامی (صحبت درمانی) :

بروز احساسات واقعی می تواند مشکل باشد، حتی با دوستان نزدیک. در این صورت، ممکن است صحبت کردن با یک فرد با تجربه آسان تر باشد. او می تواند به شما کمک کند که مسائل را بازبیني کرده و راه های مقابله با مشکلاتتان را پیدا کنید. جلسات صحبت درمانی معمولاً کوتاه و حداکثر 8 جلسه است. ممکن است که با فرد خاصی صحبت کنید یا در یک گروه شرکت داشته باشید. اگر همسر یا مراقب (Carer) دارید، ممکن است مشارکت آن ها نیز کمک کننده باشد. انواع مختلفی از صحبت درمانی وجوددارند، اما همگی شامل اجزاء زیر هستند:

- ارتباط توأم با اطمینان بین بیمار و درمانگر
 - فرصتی برای صحبت باز و آزاد در مورد افکار، احساسات و مشکلات.
 - کمک به مقابله با افکار نگران کننده، احساسات بد و مشکلات روزمره.

آیا این درمان موثر است؟

دیدن کسی فقط برای این که با او صحبت کنیم، ممکن است ترسناک و یا بی مورد به نظر برسد، اما به محض شروع صحبت، بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری جسمی آن را بسیار موثر می یابند.

چگونه این درمان موثر است؟

جلسات صحبت درمانی به شما کمک می کنند که آن چه از نظر روحی برای شما در حال اتفاق افتادن است، شفاف تر باشد. این درمان ها به ما کمک می کنند تا راه های بهتر مقابله با احساسات، افکار و مشکلات روزمره را پیدا کنیم. صحبت کردن آزاد همچنین از این نظر مفید است که با فردی صحبت می کنید که به او اطمینان دارید و در مورد شما "قضاوت" نمی کند.

شروع اثر درمانی چقدر طول می کشد؟

بعضی افراد سریعاً احساس بهبودی می کنند به یک دلیل ساده: این که آن ها قادر هستند که در مورد نگرانی هایشان صحبت کنند. برای سایرین ممکن است چند هفته ای طول بکشد.

داروهای ضد افسردگی:

اگر اضطراب و افسردگی شدید باشد و یا مدت زیادی طول بکشد، ممکن است مصرف یک دوره از داروهای ضد افسردگی مفید باشد. این داروها به مبتلایان اضطراب و افسردگی کمک می کند تا احساس بهتری داشته باشند به طوری که دوباره لذت بردن از زندگی و مقابله با مشکلات را به طور موثر آغاز می کنند.
با وجود این که این داروها ممکن است باعث شوند که احساس اضطراب و پریشانی کمتری کنید، جز داروهای خواب آور و آرام بخش نیستند. این داروها همچنین می توانند در مورد درد و اختلال خواب موثر باشند.

آیا سریعاً احساس بهبودی خواهید کرد؟

احتمالاً نه، برخلاف بسیاری از داروها اثرات ضد افسردگی را زود احساس نخواهید کرد، اغلب افراد تا 3- 2 هفته هیج تغییری در خلق خود احساس نمی کنند. اگر چه بعضی دیگر ممکن است بهبودی سریع تری داشته باشند، برای مثال: بعضی افراد پس از چند روز احساس می کنند که بهتر می خوابند و کمتر احساس اضطراب دارند.

عوارض جانبی

مانند تمامی داروها، ضد افسردگیها  عوارض جانبی دارند. اگر چه اغلب این عوارض ملایم هستند و با ادامه درمان محو می شوند. ضد افسردگی های مختلف اثرات مختلف دارند. پزشک شما می تواند در مورد این که چه چیزهایی تجربه خواهید کرد شما را مطلع کنند و دوست دارند که در مورد چیزهایی که شما را نگران می کنند، بدانند. در صورت لزوم، همچنین می توانید آن ها را با مسکن ها، آنتی بیوتیک ها و داروهای ضد بارداری مصرف کنید.
اما باید از مصرف زیاده از حد الکل اجتناب کنید چون الکل می تواند باعث خواب آلودگی زیاد شما در مدت استفاده از داروهای ضد افسردگی شود. درمورد این که این قرص ها با سایر درمان هایی که برای بیماری جسمی تان استفاده می کنید تداخل دارند یا نه، پزشک شما را مطلع خواهد کرد

چگونه می توانید به خودتان کمک کنید؟

علاوه بر کمک گرفتن از متخصصین، کارهای دیگری هستند که می توانند برای کمک به خود انجام دهید
 در مورد ترس ها و نگرانی هایتان با نزدیکان خود صحبت کنید، شما از این که فقط با صحبت در مورد این مسائل تسکین مي یابید، متعجب خواهید شد،و نبايد احساس  کنید که این برای نزدیکانتان درد سرآور است
 - از پزشکتان در مورد بیماریتان بپرسید. اگر جنبه هایی در بیماری یا درمان وجوددارند که درمورد آن ها اطلاع ندارید، از او سوال کنید. اگر شما در مورد بیماری خودتان بدانید قادر خواهید بود که با آن بهتر مقابله کنید.

- سعی کنید که از یک رژیم غذایی متعادل استفاده کنید. اگر اشتهایتان را به دلیل نگرانی یا افسردگی از دست داده اید، ممکن است دچار کاهش وزن شوید. این می تواند باعث بدتر شدن وضعیت جسمی یتان شود.

- بین نیازهای بیماری و زندگی تان تعادل ایجاد کنید. شما نیاز خواهید داشت که تعادلي پيدا کنید  که نه تسليم بیماری شوید و نه آنرا فراموش  کنید.

- مراقب خود باشید. اطمینان حاصل کنید که آرامش و فعالیت های دلخواه و اگر ممکن است، فعالیت های فیزیکی را در زندگی روزمره خود بگنجانید.

- سعی کنید از نوشیدن زیاد الکل برای این که احساس بهتری داشته باشید، اجتناب کنید، نوشیدن الکل می تواند در واقع باعث بدتر شدن اضطراب و افسردگی شده، با داروهای شما تداخل داشته باشد.

- سعی کنید که در مورد خواب ناکافی نگران نباشید. این حالت در اضطراب و افسردگی اتفاق می افتد و معمولاً با بهتر شدن خلق شما، بهبودی می یابد.

-بدون مشورت با پزشک، مقدار داروی خود را تغییر ندهید، استفاده آن ها را متوقف نکنید و درمان های دیگر را شروع نکنید. اگر داروها عوارض جانبی ناخوشایندی دارند، به پزشک یا پرستارتان بگویید با سکوت خودتان را رنج ندهید

چگونه خانواده و دوستانتان می توانند کمک کنند؟

- معمولاً یک خویشاوند یا دوست، اولین کسی است که متوجه بروز اضطراب و افسردگی در فردی با بیماری جسمی می شود. اگر متوجه شدید که کسی از نزدیکان شما درحال ابتلا به افسردگی است، از او به نرمی بخواهید که به دنبال کمک باشد. توضیح بدهید که اضطراب و افسردگی خیلی شایع هستند و با کمک گرفتن، در اکثر موارد بهبود می یابند. ملاقات با یک متخصص مانند روان پزشک یا روان شناس نه باعث شرمساری بیمار و خانواده آن هاست نه علامتی از ضعف.

- وقت گذاشتن برای کسی که مضطرب و افسرده است بسیار کمک کننده می باشد. این بیماران نیاز به انتقاد مکرر ندارند. ولی نیاز دارند که هم به صحبت کردن تشویق شوند و هم به امور روزمره خود همچنان ادامه دهند.

- به فرد مضطرب و افسرده اطمینان دهید که بهبود می یابند- از آن جایی که این باور ممکن است برای آن ها مشکل باشد- اطمینان حاصل کنید که آن ها از یک رژیم غذایی متعادل استفاده می کنند و به آن ها کمک کنید که از نوشیدن زیادالکل خود داری کنند.

- در صورتی که فرد مضطرب و افسرده در حال بدتر شدن است و از عدم تمایل به ادامه زندگی یا صدمه زدن به خود صحبت می کند. این موارد را جدی تلقی کنید و مطمئن شوید که پزشک از این موارد مطلع می شود.

- سعی کنید که فرد را برای درمان مورد نظر متقاعد کنید. اگر در مورد درمان ابهاماتی دارید آن ها را با پزشک مطرح کنید.

- مراقبت از کسی که هم دچار مشکل جسمی است و هم دچار اضطراب و افسردگی شده است می تواند بسیار طاقت فرسا باشد. اگر احساس درماندگی می کنید حتماً درخواست کمک کنید.

 

منبع :

کتاب بهداشت روان( فیلیپ تیمز): مترجمان: حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، دکتر هاراطون داویدیان

نام اصلی کتاب:

Mental Health Information

مشخصات ناشر: تهران- البرز فرجاد،1391

شابک: 5-5-93600-600-978